Xalq cholg‘ularida ijrochilik kafedrasi

  Lutfullaev Anvar Qudratovich
Ilmiy darajasi va unvoni:  professor
Lavozimi: Kafedra mudiri
Qabul vaqtlari: Har kuni (15:00-18:00)
Tel.: +99890 322 05 88
E-mail: an57@mail.ru

 

Kafedra tarixi

1941-1945 yillardagi Ikkinchi jahon urushidan keyin o‘zbek xalq cholg‘ularida ijrochilik madaniyatining o‘sishi, jahon klassik bastakorlari asarlarining o‘zlashtirilishi,O‘zbekiston bastakorlarining xalq cholg‘ulari uchun maxsus asarlar yaratishdagi faol ijodiy faoliyati o‘zbek xalq cholg‘ularida ijrochilik san’atini yanada yuksalishi uchun muhim zamin bo‘ldi. Shu bilan birga yuqori malakali ilmiy pedagogik va ijrochi kadrlarni puxta va mukammal qilib tayyorlash masalasini ham kun tartibiga qo‘ydi. O‘zbek xalq cholg‘ularida ijrochilikning keyingi davrlardagi yuksalishi Toshkent konservatoriyasining faoliyati bilan chambarchas bog‘langan.

1948 yildan boshlab mamlakatimizdagi musiqa oliy o‘quv yurtlarida, shu jumladan, M. Ashrafiy nomidagi Toshkent davlat konservatoriyasida ham xalq cholg‘ulari ijrochiligi bo‘yicha ta’lim berish boshlandi.

O‘zbek xalq cholg‘ulari bo‘limiga (orkestr fakulteta tarkibida) rahbarlik qilish, o‘quvchilarni saralab yig‘ish, o‘quv rejalarini tuzish A. I. Petrosyants tomonidan amalga oshirildi. Toshkent Davlat konservatoriyasida o‘zbek xalq cholg‘ulari ijrochiligi bo‘yicha professional ta’limni yo‘lga qo‘yishda V. A. Uspenskiy, M. A. Ashrafiy, A. I. Petrosyants, I. P. Blagoveshchenskiy, B. F. Gienko, G. G. Sabitovlar katta rol o‘ynashdi.

1948—49 yillardagi birinchi o‘quv yilida konservatoriyaga O‘zbekiston davlat filarmoniyasi xalq cholg‘ulari orkestrining 13 cholg‘uchisi o‘qishga qabul qilindi. Shulardan 10 kishi: Nazir Nig‘matov (qo‘shnay) Abbos Bahromov, Aleksandr Yevdokimov (prima-rubob), Muhammadjon Mirzaev, Bo‘riboy Mirzaahmedov (qashqar rubobi), La’li Sultonov (dutor), Nikolay Savinov (afg‘on rubobi), Mahamatjon Asilov, Obid Holmuhamedov (g‘ijjak), Anvar Liviev (doira) 1-kursga qabul qilindi. Hamza nomidagi Toshkent musiqa Kollejning bitiruvchilar Ahmadjon Odilov (chang), Valentina Borisenko (prima-rubobi), Feoktist Vasilevlar (qashqar rubobi) esa 2-kursga qabul qilindi.

Hozirgi kunda kafedrada 6 nafar professor, 7 nafar dotsent, 6 nafar katta o‘qituvchi, 8 nafar o‘qituvchilar hamda mutaxassiligimiz xususiyatidan kelib chiqqan holda 11 nafar jo‘rnavozlar bilan birga hamkorlikda faoliyat olib bormoqdalar.

Bugungi zamon talablariga ko‘ra kafedra bo‘yicha ta’limni tubdan qayta qurish maqsadida quyidagi vazifalar yuklatilgan:

keng dunyoqarashga hamda milliy va jahon musiqa madaniyatidan chuqur ilmga ega bo‘lgan ijrochilarni, yuqo­ri malakali o‘qituvchilarni tayyorlash va tarbiyalash;

darsliklar, o‘quv-metodik qo‘llanmalar, maxsus sinflar uchun dasturlar ishlab chiqish, musiqa o‘quv yurtlari uchun va o‘quv badiiy repertuarlar yaratish;

musiqa bilim yurtlarida o‘qitish uchun o‘zbek xalq cholg‘ularining asosiy turlarini aniqlash va boshqalar.

 

Kafedra bakalavriat ta’lim yo‘nalishi

  • 5150700 – Cholg‘u ijrochiligi (xalq cholg‘ulari)

Kafedra magistratura mutaxassiligi

  • 5A150702 – Cholg‘u ijrochiligi (xalq cholg‘ulari)

Kafedrada o‘qitiladigan fanlar

Bakalavr yo‘nalishi uchun

  1. Ixtisoslik
  2. Dirijyorlik
  3. Orkestr
  4. Ansambl
  5. Ijrochilik san’ati tarixi
  6. Dirijyorlikdan dars berish uslubiyoti
  7. Xalq cholg‘ularida o‘qitish uslubiyoti

Magistratura mutaxassisligi uchun

  1. Mutaxassislik
  2. Ansambl mahorati
  3. Maxsus fanlarni o‘qitish uslubiyoti
  4. Dirijyorlik mahorati
  5. Ijro dasturini tayyorlash

Kafedra professor-o‘qituvchilari

  1. Lutfullaev Anvar Qudratovich – kafedra mudiri, professor
  2. Toshmuxamedov Murod Ibragimovich – professor
  3. Nazirov Qahramon Nurmuxamedovich – professor
  4. Nazarov Odil Foziljonovich – professor
  5. Mirpayazov Bohodir Alimovich – professor
  6. Tashmatova Azatgul Raximovna – san’at. fanlari nomzodi, professor
  7. Azimov Bahtiyor G‘anievich – fanlari nomzodi, dotsent
  8. Xo‘jaeva Ro‘zibi Magdievna – dotsent
  9. Sharipov Nig‘mon Sotiboldiev – dotsent
  10. Ikromov Ilxom Inog‘omovich – dotsent
  11. Turopov Zulxorbek Zaynobiddinovich – dotsent
  12. Yuldashev Alisher Akramovich – dotsent
  13. Gochbakarov Azat Am anovich – katta o‘qituvchi
  14. Xo‘jaeva Surayo Xusniddinovna – katta o‘qituvchi
  15. Saydaliev Yusufxok Aslonovich – katta o‘qituvchi
  16. Mamadaliev Axadjon Boqillaevich – katta o‘qituvchi
  17. Xaydaralieva Durdona Erkinovna – katta o‘qituvchi
  18. Tixinov Anatoliy Stepanovich – katta o‘qituvchi
  19. Azimov Ilxom Azimovich – katta o‘qituvchi
  20. Karimov fayzulla Ubaydullvevich – o‘qituvchi
  21. Eshonxo‘jaev Umid Xojiakbarovich – o‘qituvchi
  22. Meliboev Dilshod Alijonovich – o‘qituvchi
  23. Dosimbetov Botir Xaytmuratovich – o‘qituvchi
  24. Yunusov Ulug‘bek Abduxoshimovich – o‘qituvchi
  25. Islomov Azamat Xaydarovich – o‘qituvchi
  26. Isaev Ulugbek Zairovich – o‘qituvchi

 

Kafedra jo‘rnavozlari

1.Abdualyamova Larisa Mirzaevna

2.Solieva Zamira Adxamovna

3.Malikova Gulmira Abduraximovna

4.Axmedova Yulduz Sobitxanovna

5.Raximova Anna Kamilovna

6.Solieva Nodira Nodirovna

7.Mirboeva Irodo Ozod qizi

8.Abduraximova Aziza Ibroxim qizi

9.Igamberdieva Gulola Majidovna

10.Mamaraximova Bar’no Shavkat qizi

11.Yoqubova Nargiza Xolmatjon qizi

12.Usmonova Alfiya Maratovna

Kafedraning sobiq professor-o‘qituvchilari

O‘zbek xalq cholg‘ularidan chang ijrochiligi alohida e’tiborga molik bo‘lgan chang maktabi – chang cholg‘usining mohir ijrochisi, zaxmatkash inson va fidoyi san’atkor – O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan san’at arbobi, professor Ahmad Odilov nomi bilan bog‘liqdir.

Ahmad Odilov Toshkentning «Xadra» maydoni yaqinidagi Qoratosh mahallasida, 1928 yil 21 iyul kuni ishchi oilasida tavallud topgan.

Ahmad Odilov 1948–49-o‘quv yili Toshkent davlat konservatoriyasining bir yo‘la 2-kursiga talaba sifatida qabul qilingan. Ahmad Odilov konservatoriyada tahsil olishi bilan birgalikda O‘zbek davlat filarmoniyasi qoshidagi o‘zbek xalq cholg‘u asboblari orkestrida changchilar guruhniing bosh sozandasi sifatida shu bilan birga yakkanavoz ijrochilik faoliyatini davom ettirishga ham ruxsat berilgan. A.Odilov 1950 yilning noyabr, dekabr oylarida Xitoy Xalq Respublikasiga kontsert guruhi bilan safar qildi. 1951 yili Moskvada o‘tqazilgan O‘zbekiston adabiyoti va san’ati dekadasida qatnashgan.

Ahmad Odilov ilmiy-metodik ko‘rsatmalar, bastalangan kuylar, chang va fortepiano uchun moslashtirilib notalashtirilgan xalq musiqa namunalari, darsliklar, to‘plamlar muallifi va tuzuvchisidir. O‘zbek xalq cholg‘ularida ijrochilik san’ati tarixiga oid A.Odilovning risola – kitoblarini O‘zbekistondan tashqarida ham zo‘r qiziqish bilan o‘rganishmoqda.

Orkestr dirijyori ko‘zga ko‘ringan olim, musiqa san’atining mashhur arbobi, ajoyib murabbiy ustoz, yirik musiqa cholg‘ushunosi Ashot Ivanovich Petrosyantsning (1910—1978) nomini nafaqat respublikamizda, balki undan tashqarida ham juda yaxshi bilishadi. Petrosyants 1910 yil, 10 mayda Turkmanistonning Mari shahrida tug‘ilgan. Ota-onasi bilan Toshkentga ko‘chib kelgan (1928) yosh musiqachi musiqa texnikumiga skripka ixtisosligi bo‘yicha pedagog D. I. Pikarskiyning sinfiga o‘qishga kirgan.

Davlat mukofoti sohibi, O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan san’at arbobi, Qoraqalpog‘istonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi.

  1. P. Blagoveshchenskiy (1909—1962). Musiqa cholg‘ushunosligi sohasidagi bu ko‘zga ko‘ringan olimning, pedagogning nomi O‘zbekistan respublikasi bilan bog‘liq. U Toshkent musiqa texnikumida skripka ixtisosligiga o‘qigan. 1948—1956 yillar da­vomida konservatoriyaning xalq cholg‘ulari kafedrasida ishlagan, xalq cholg‘ularida ijrochilik tarixi va metodikasi bo‘yicha ma’ruza o‘qigan, g‘ij­jak va rubob-prima ixtisosi bo‘yicha sinflarda dars olib borgan.

O‘zbek xalq cholg‘ulari ijrochilik taraqqiyotida I. P. Blagoveshchens­kiy torli-kamonli cholg‘ularida ijrochilikning yangi maktablarini (g‘ijjak, g‘ijjak-alt) shakllantirishda va o‘zbek xalq cholg‘ularida ijrochilikning yangi metodikasini yaratishga asos solgan.

 

Abdusalom Malikovich Malikov (1939—1979). Dotsent vazifasini bajaruvchi bo‘lib xizmat qilgan. A Malikovning rubob-prima ixti­sosligi bo‘yicha 60—65-yillarda konservatoriyada V. Ya. Borisenko rahbarligida olib borgan ijodiy faoliyati alohida e’tiborga loyiq. U 1967 yildan xalq cholg‘ulari ijrochilik kafedrasida ishlagan. I Respublika konkurs-ko‘rigining sohibi (1971).

G‘ulomqodir Ergashevich Ergashev (1946 yilda tug‘ilgan). Toshkent konservatordyasining sobiq talabasi (1969). F. N. Vasilevning shogirdi, afg‘on rubobi ijrochisi, turli xil dasturlar bilan tez-tez kontsertlarda qatnashib turadi. 1967 yildan TDK sida o‘qituvchi, 1988 yildan kafedra dotsenti.

Mirza Hakimovich Toirov (1930 yilda tug‘ilgan). Konservatoriyani nay ixtisosligi bo‘yicha tamomlagan dastlabki bitiruvchilardan biri (1956). U o‘z ustozi A. I. Petrosyants bilan hamkorlikda «Nay makta­bi» o‘quv qo‘llanmasini yaratgan. Ushbu qo‘llanma O‘zbekistondagi bar­cha musiqa bilim yurtlarida, shu bilan birga qo‘shni respublikalarda ham nay sinflarini ochilishiga imkon yaratdi. M. Toirov 1957 yildan ijrochilik kafedrasida avval o‘qituvchi, so‘ngra dotsent, keyinchali kesa professor lavozimida ishla­gan.

Fozil Matyusupovich Xarratov (1926—1971) taniqli changchilardan biri edi. Musiqa bilimi va ijrochilik bo‘yicha ilk saboqni o‘z otasi, mashhur changchi, Matyusuf Xarratovdan oldi. (M. Xarratov farzandining istagiga ko‘ra unga yarim xromatik tovush qatoriga mansub yangi chang yasab beradi). 1942 yilda F. Xarratovlarning oilasi Toshkentga ko‘chib keladi. Fozil bu yerda avval Toshkent davlat tsirkining aralash musiqa ansamblida, so‘ngra O‘zdavlat filarmoniyasining ashula va raqs ansamblida ishlaydi. U 1950—55-yillarda Toshkent davlat konservatoriyasida A. Odilovning chang cholg‘usi sinfida o‘qiydi. Keyin bir oz vaqt konservatoriyada dars beradi. Uning shogirdlari orasida R. Ne’matov, F. Shukurova, T. Xo‘jamberdiev kabi taniqli ijrochilar bor. F. Xarratov Moskvada bo‘lib o‘tgan yoshlar va talabalarning‘ VI Jahon festivalining sohibi, O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist (1964). U «Hurmat Belgisi» ordeni bilan mukofotlangan.

Rustam Yoqubovich Ne’matov (1940 yilda tug‘ilgan) konservatoriya­ni chang cholg‘usi (1962) va opera-simfonik dirijyorligi (1969) ixtisosliklari bo‘yicha tamomlagan. 1962 yildan konservatoriyada o‘qituv­chi, 1979 yildan esa chang cholg‘usi sinfi bo‘yicha dotsent vazifasida xiz­mat qilmoqda. Rustam Ne’matovning chang ijrochiligi o‘zining samimiyligi va musiqiyligi bilan alohida ajralib turad i. U o‘zbek chol­g‘ulari ijrochiligi bo‘yicha o‘tkazilgan  I Respublika ko‘rigining sohibi (1971). Qator metodik qo‘llanmalar muallifi.

Obid Muhamedovich Holmuhamedov (1928—1990) g‘ijjak ijrochiligi san’atiga va bu sohadagi ta’limning takomillashishiga katta hissa qo‘shdi.  U konservatoriyani g‘ijjak sinfi bo‘yicha tamomlagan dastlabki bitiruchilardan. I. P. Blagoveshchenskiyning shogirdi bo‘lgan.                O. Holmuhamedov g‘ijjakda ilk bor murakkab skripka asarlarini ijro etgan sozanda cholg‘uchilardan. O. Holmuhamedov 20 yildan oshiqroq vaqt davomida O‘zbekiston dalat filarmoniyasi xalq cholg‘u­lari orkestrida kontsertmeyster va yakkanavoz sozanda bo‘lib xizmat qilgan (1946—1967). U 1951 yildan beri konservatoriyada g‘ijjak va g‘ijjak-alt ijrochiligi bo‘yicha avval o‘qituvchi, so‘ngra dotsent sifa­tida ishlagan. Uning shogirdlari orasida Shuhrat Yo‘ldoshev, Botir Rasulov kabi taniqli g‘ijjakchilar bor.

Abduvakil Jalilovich Umarov (1942 yilda tug‘ilgan). O. M. Holmuhamedov sinfida ta’lim olgan g‘ijjakchi. U Toshkent konservatoriyasiki tugatgach, xalq cholg‘ulari ijrochiligi kafedrasida g‘ijjak sinfi bo‘yicha o‘qituvchi bo‘lgan. Uning shogirdlari orasida Olimboy Xolmatov, Nosir Alimaksumovlar bor. Ular A. Umarov o‘tkazgan mashg‘ulotlarni minnatdorchilik bilan eslashadi.

Boqijon Hoshimovich Rahimjonov (1945 yilda tug‘ilgan) taniqli dutorchi. O‘zbek xalq cholg‘ulari kafedrasining dotsenti. U konserva­toriyani (1968) tugatdi. Shundan beri dutor ixtisosligi bo‘yicha dars beradi. I Respublika ko‘rigining sohibi (1971). Uning metodik qo‘llanmalari ichida taniqli dutorchi O‘zbekiston xalq artisti Orif Qosimov repertuaridan yozib olingan to‘plam alohida diqqatga sazovor.

Kafedraning hamkor tashkilotlari

  • O‘zbekiston davlat san’at va madaniyat instituti;
  • Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti;
  • Glier nomidagi Respublika ixtisoslashtirilgan akademik litseyi;
  • “So‘g‘diyona” Davlat xalq cholg‘ulari kamer orkestri;